Language Resources

Off-site:
Turkmen Language Learning Resources
Words and expressions of Turkmen and Russian languages
Ethnologue Database- Turkmenistan
Searchable Turkmen-English Dictionary

http://www.chaihana.com

The collected poems of Makhtumkuli

by
Yousef Azemoun

TÜRKMENLERİN RUHİ DÜNYASINDAKİ MAHTUMKUU-Doç. Dr. Berdi Sarıyev, Ankara Üniversitesinin Türkmen Dili Öğretmeni

Değerli dinleyenler!  i

 Mahtumkulu, her şeyden önce, “Haktan içen” bir şair olmakla birlikte, Türkmenlerin ruhi dünyasında O bir akıldardır, o bir  mugallımdır, o bir filosofdur, o bir öndengörücüdür, o bir geneşdardır, o bir sufidir, o bir alimdir, o bir ozandır, o bir destancıdır, o bir folklorcudur, o bir dilcidir, o bir kendi zamanının siyasetçisidir. Dolaysıyla O, bir  büyük Türkmen bilgini  olarak yaşamakta ve yaşatılmaktadır.i

Bu nedenle  Türkmenler bağımsızlığının ön sırasındaki dönemi Cumhurbaşkanımız sayın Büyük Saparmurat Türkmenbaşı’nın “Türkmeniň Bäş Eyyamınıň Ruhi” adlı kitabında kesin bir şekilde açıkladığı gibi “Türkmen’in Mahtumkulu Eyyamı” olarak adlandırmakta ve Mahtumkulu Dönemi olarak kabul etmektedirler. Bu dönem Köroğlu Döneminin sonrası Bağımsızlık Döneminin ise öncesi bir eyyam olarak bilinmektedir. ...Clicki

« قايدا دئر؟»  نيچه يئللاپ آه و فراق چـکريم، جــا ن قـايدا دئــر؟ سرو و صنوبر، توت – چنارئم باغ و بستان قـايدادئــر؟ تيغ ِ خنجر، باغـری سانجار، آفت ِ جــان قايدادئــر؟ بسکه وصفئن ايله نن چـوخ، جنّت مکان قـايـدادئـر ؟ خانه – مالئم قئلدی ويران شول گلستان قايدادئر؟                                     *** بو يالانچئ بأش گـون عـمر فـانی دنيا نيله سـين ؟ صبح و شام لار جنگ و دعـوا غانلئ دنيا نيله سين ؟ پول و مال و حرص و آز دئر معـنیّ ِ دنيـا نيله سين؟ غرب و شرقئ اؤلچـوپ آليانئنگ سانئ دنيا نيله سين ؟ مال و دنيا، حـرص اوچين ا ُل عاری ساتان قايدادئر؟                                    *** بـير توپاری قئلدی هجـران بو فلک کوپ آغلادئپ، بـير توپارنئ قئلدئ گدا ال – آياغنـئ باغلادئپ، بـير توپارنئ قئلدئ فـدا انه باغـرئنئ داغلادئپ، بـير توپارئ حقّئ اداء اتديلر جـان تالادئپ، بـو بأش گونليک نفسـی اوچـين وطن ساتان قايدادئر؟                                   *** قايدا قالدئنگ ای مکانئـم گرگـن و دشت و صـحـرا ؟ بو گون کـرون گليپ يتـدی آيـری بير منـزل سـرا، بو منـزل ده يـوق قرارئم گِـر يتمِسم ا ُل ســرا، آيرالئق اوُدئ سالانـدئر قلبئمـا يـوزمونگ يـارا، ترکمن خلقئنگ ترکمن اصـلئ ترکمنـستان قايدا دئر؟                                  *** يؤنگکه لِن بو ياغدايئم گِنگ دورموشئم تنگ دير دليم، خزان اوروپ بـُستانئما ، سارالئپ سولـدئ گوليـم، بو يالانچئ فانـی دنيـا ، باغـلادئ بو ال – قُولئم ، تـيرارئم گول ال اوزادئپ، يتـه بيلمـزدن الـيم ، کؤيـميشم بـو درد – الِمـدن، مـی و مـستان قايدادئر؟                                    *** سؤيگی معنی تاپدئ وطن، بسـکه هـجران ايله ديـپ، غارا تومليک آيرا سـالدئ جـانئ ويـران ايله ديـپ ، دوغان – ياران ، دوست _ غارداشئ تار و ماران ايله ديپ، غنـئم غاباپ دوزاق غوردی ، سحر و ريگان ايله ديـپ، مار چاقـان دک چاشدئ بو گون ، يار و دوسـتان قايدادئر؟                                    *** وصفئنگا مست اُولمئشـام ، عاشق کمين ديدارا زار، غفلـتا ! غال اوقـئدان، ا ُل جنّـتينگ بيـدارا زار، آغئر گون باشـدان گچيرسنگ، شوندا سن تيمـارا زار، گِل بوگون غانات يايئپ گيتسم برون، هـوشيارا زار، دورنا دی اوچـسام يريمـدن، ا ُل دهـستان قايدادئـر؟                                    ***             عشق آباد – ۱۹۹۶- خ. اونق

شاعرگلچين رؤياهاي خويش است.  آقاي صحنه شعر از نگاه شما چيست؟ تاكنون كسي از شعر تعريف كامل وجامعي ارائه نداده است. شعر مانند عشق بي كران است وهركسي  ازديد خودآن را به گونه اي تعريف مي كند. شعر از ديد من پروازاست به سوي افقي برتر با بار سنگين شكفتن.  افق برتر، آزاد شدن ازدردها و تعلقات است. شعريعني نيروي آزاد كننده. شاعربا آگاهي ، مردم را بابيان هنرمندانه خوداز دردهاي نهاني مطلع مي كند.اين بيان هنرمندانه نيروي آزاد كنندگي دارد.مردم ازرنجي مبهم وناآشنا درد مي كشند.شاعرباكشف اين مسئله ، درد آنها رافرياد مي كشد.همين فرياد،درمردم نيروئي به وجود مي آورد كه به آزادي از آن درد منجر مي شود.بيان درد يعني مبارزه با درد كه به شيوه ي هنري آن پسنديده تر ومؤثرتراست.دردي كه مي گويم فراتر از درد يك جامعه است؛يعني دردي كه جهان با آن مواجه است يا يك مليّت خاص در گوشه اي از جهان. فرخي سيستاني براي رسيدن به عطايا نتوانسته از حصاراحساس و ماديات خود فراتر رود ؛ اما شعرهايي كه خاقاني درحصارسروده ،درد ي فراتر ازدرديك جامعه است. بارسنگين ، به رنج افكندن شاعر براي درك وآگاهي دردهاي خاص يك مليّت كه گاهي جهان دچارآن است كه با تبيين هنرمندانه شاعر به آزادي از درد منجر مي شود .وقتي درد كشف شود ، فكربهبودي درپي داشته وباعث مداواي درد مي شود كه همان شكفتن است.  ...

گفتگو: لطیف ایزدی   

- خودتان را به صورت مختصر ومفيد معرفي كنيد.

اگر شناسنامه ام دروغ نمي گويد: متولد پانزدهم شهريورماه چهل ونه هستم. وقتي ديپلم گرفتم بيست بهار از عمرم گذشته بود. درسال هفتادوچهار موفق به اخذ ليسانس ازرشته ادبيات فارسي شدم واكنون درهمين رشته مشغول به تدريس در شهرم هستم. سرسوزن ذوقي دارم وگاهگاهي به اشاره دل شعري مي سرايم وهمين بزرگ ترين دلخوشي من است.

- چند سال است كه شعر مي سراييد وچگونه به دنياي شعر وارد شديد؟

دردوران دبيرستان با خود شعر زمزمه مي كردم ودرآن سال ها الهام شعر را نيز تجربه كردم ودست وپا شكسته شعر مي سرودم. در دوره تربيت معلم استادادبياتم ابوالحسن بيژني كه خود شاعر بود، بيشتر اوقات كلاس را با شعر خواني سپري مي كرد. استاد يك مصرع شعر مي گفت وازما دانشجويان مي خواست كه ادامه ي شعر را به قالب هاي دلخواه خود تكميل كنيم . با تكميل آن مصراع ها گاهي مورد تشويق قرار مي گرفتم. در كلاس ما شاعراني بودند كه اكنون هر يك صاحب قلم شده اند.  گاهي شب هاي شعر به مناسبت هاي مختلف در آن مركز برگزار مي شد كه محرك خوبي براي ورود من به دنياي شعر وشاعري بود. پس از فراغت از تحصيل ،مرحوم ناز محمد پقه من را به انجمن شعراي گرگان راهنمايي نمود؛ چند سالي در آن انجمن به طور مداوم حضور فعال داشتم وبا شاعران خوب گرگان آشنا شدم واز آن پس شعر را به صورت جدي پيگيري كردم.

- به چه زبان وقالب هايي شعر مي سراييد ؟

هر شعري وقتي الهام مي شود قالبش را هم به همراه خود مي آورد ودست زدن به آن ممكن است شعر را خراب كند. من خودم را مجبور نمي كنم در قالب خاصي شعر بسرايم ولي قالبي كه بيشتر از همه دوست دارم، در زبان فارسي غزل ودر زبان تركمني رباعي است . هر دوي اين ها قالب احساس هستند. رباعي قالب خاص شعر تركمني من است.درزبان فارسي شعر نو وسپيد هم كارمي كنم.

 - بزرگ ترين استادان ومشوقان شما در شعر وادب چه كساني بودند؟

من در دنياي شعرمديون مرحوم نازمحمد پقه وعلي اكبر ابراهيم زاده هستم.هر دو انسان هاي والايي بودند.من چيز هاي زيادي از آن دو مرحوم آموختم.هر شعرتازه اي را كه مي سرودم، وقتي به مرحوم پقه نشان مي دادم با آرامش خاص خودش نقد مي كرد ودر آخر مي گفت شما اگر بخواهي شاعر خوبي مي شوي.او هميشه تأكيد مي كرد كه مطالعه را فراموش نكنم. گاهي وقتي شعري پيش مرحوم پقه مي خواندم او براي من كف مي زد،واين بزرگ ترين تشويق براي من بود.كف هاي نازمحمدبه من اعتماد به نفس داد.البته بعضي ها هم مي گفتند شعربرايت نان وآب نمي شود؛به زندگي بچسب.اما ديد شاعر جور ديگري است .شعر براي شاعر مانند نان وآب اهميت دارد.شعر عضولاينفك زندگي اوست. ...

Adamzadyñ taryhynda bahar baỳramçylygy hakynda dürli rowaỳatlara gabat gelỳäris. Ol hakda ilkinji ỳazgy maglumatlary “ çüỳ ” görnüşde ỳazuw döreden “Sümer” kowmuna degişli bolup durỳar. Sümerşynaslaryñ pikirine görä, Sümerler Orta Aziỳadan, ỳagny Türküstandan Beỳnul-nähreỳn / haezirki Yrak/ ỳurtlaryna ỳaỳrap, ol ỳerleriñ ilkinji jemgyỳetçilik medeniỳetini döreden, kowum bolupdyrlar.Ylmyñ çaklamasyna görä, sümer medeniỳeti türkmen halkynyñ gadymy medeniỳetine degişli hasap edilỳär. Ölaryñ gepleşik dili türki diller topary bolupdyr. Şonuñ üçin bahar baỳramy däbiniñ ilkinji dörän ỳeri Türküstanda, türki dilli kowumlarynyñ arasynda bolupdyr dimäge takyk esas döreỳär. Sümerler “ manzar” ỳagny planetara medeniỳetiñ esaseynda, belli däpleri ỳöerdipdirler. Olar bu güni “ A-Ki-til” diỳip atlandyrypdyrlar. “Til” sözi sümer dilinde “ỳaşaỳyş”, “täze dogluş” manyny añladypdyr. “Til”-“Dil” sözi “ỳürek” manysynda gelip, ỳaşaỳyş, diriligi añladyş häsiỳetinde klassiki /Magtymguly/ edebiỳatymyzda işledilyär.

یتیپ گلیأن خلق آرا تازه یئل اوغوز بایرمچئلئغئنی أهلی ترکی ملّتلره و نوروز گونی بلله یأن بیله کی ملّتلره قوتلاماق بیلن گلجک تازه یئلده أهلی ماشغالا اوجاقلاردا آغزئبیرلیک و آبادانچئلئق آرزو ادیأریس!

فرا رسیدن جشن فرا ملّیتی سال نو اوغوز (نوروز) را به تمامی ملّتهای ترکی و سایر ملیتهای دخیل در این جشن بزرگ، ضمن تبریک آرزوی اتحاد اعضای خانواده ها و پیروزی در تمام امور زندگی را داریم!

وبلاگ مـقـصـد  

Nowruz baỳramçylygy ähli musulman ilatlarynyñ arasynda deñ derejede ahmiỳetli bolup, onuñ gelip çykyşy hakynda aỳdylanda welin, ol türki halklarynyñ arasyndan ỳaỳrandygy barada taryhy-ylmy çeşmeler subutnama berỳär. Taryh we jemgyyetçilik ylymlary nowruzyñ gelip çykyşyny adamzadyñ ilkinji medeniỳetiniñ başlangyçlary bolan Sümerlere degişlidigini nygtaỳar. Sümer medeniỳetiniñ ilaty örän hojalykçy we ekerançylyk bilen meşgul bolandyklary sebäpli, ekiş möwsümleriniñ wagtyny bellemek üçin ỳagny ekiş, yetişdiriş we hasyl alyş wagtlaryny taỳyn etmek bilen gün sanawyny görkeziji kalendaryñ zerurlygy ỳüze çykypdyr. Dünỳäniñ ilkinji dörän “Owur(Ur)” şäheriniñ sümer ilaty özlerine niỳetlän “ Zigorat” ybadathanalarynda astronomiỳa merkezlerini döredipdirler. Olar şol merkezlerde wagt görkeziji “ sagat” döredipdirler. Şol bir wagtyñ özünde gije bilen gündiziñ deñ derejede gelip durỳan senelerini hem tapypdyrlar. Bu astronomiỳa merkezinde ỳedi sany ỳyldyzyñ hereketdedigini açypdyrlar. Şeỳlelik bilen olar ilkinji gezek eỳỳamlary hepdelere bölüp şol ỳedi ỳyldyzyñ ady bilen hepdäniñ ỳedi günini atlandyrypdyrlar. Şol atlandyryş käbir gadymy milletleriñ dilinde henize çenli galypdyr. Mysal üçin:i
i1. “Sunday” sözi eger-de “sun” sözi asmandaky güne diỳlen bolsa, “day” sözi aỳlanyp duran gün senesini añladyp, birinji gün “ỳekşemme” gününe diỳlipdir.i
i2. “ Monday” ỳagny “Aỳ gün”,i
i3. “Mars” güni
i4. “Atarad” güni (Atarad ỳyldyzyñ adyna berilen),i
i5. “Žopiter” güni,i
i6. “Zöhre” güni
i7. “Saturan” güni.i

Ỳyldyz atlary bilen atlandyrylỳan hepde güleriniñ süşmegi, şol ỳyldyzlaryñ öz hakyky düzgüni boỳunça tertiplendirilmändir. Onuñ sebäbi şol bir asyryñ özünde münetjimlik enjamlarynyñ başlangyçdygy hem hasaplaỳyş ylymlarynyñ entäk pes derejede bolandygy bilen düşünip bolỳar. ...  Link to originali

اینترنت دوستلاریما تقدیم 

نه عجب زات اینترنت کوپ- کوپ ایشلر بییتیریار

آز وقت دا کوپ ایشی تمام ادیپ اوتوریار 

دونیانی نگ اول چتیندن یوللان خاطینگ صوراتینگ

گوزینگ آچیپ یوممانقانگ بوچتینه یه تیریار

              **************

وبلاگ لار دئر  سایتلار خبر بارین بریپ دور

بیر یرده  بولان ایشی  بوتین دونیه   گوریپ دور

 من ام اینترنت بیلن یاغشی دوستلاری تاپدیم

شیله عزیزدوستلارینگ دیدارینی کویساپدیم

 موسي قزلجه بیلن اهلی ایلیم گولوپ دور

ترکمن مدیکالیمیز دردلره ام بولوپ دور

 عجپ سوزلر تاپارسینگ دیه جینی آچانگدا

بییک آرزولاربیلن آل آسمانا اوچانگدا

 یداله صحنه ای نینگ بیتیریان ایشلری  گِنگ

وبلاگینی آیدسام"کم کم درخت میشویم!"

 ینه ده بیر وبلاگ بار یاغشی لاردان یاغشی دیر

"کیم  "دییپ سوراسانگیز آدی تـؤره باغـشي دیر

پاراسات، ظهری،بایراق ادیل سـسـلي داغ یالی

گؤزل، اوغلان ،هاتيجانگ سوزلری بار یاغ یالی

 ینه  بیر شورطا وبلاگ آچیپ گورمگ ثوغاپ دیر

اونی تانامایان یوق آدی حاضر جوغاپ دیر

دوتارا دا قاقیپ گچ تایاغی دا آلیپ گور

غاراشیپ دور مايا قيزغاراشیپ دور تــلـنگــر

 ینه کوپ دیر دوستلاریم ساناپ دورسام آد-ما آد

ائلچی ، شـاد مـهـر، مقصدجان، عبدالقهّار صوفي راد

 ساغ بولسونلار ایل اوچون اهلی زحمت چکنلر

گونامی اوته ورسین آدی یاتدان چیقانلار

 مدام قاپیم آچیق دیراویمه گلیپ دورسانگیز

چال چؤوريك ده بگه نر نظربریپ دورسانگیز!

 (سونگرا آرتدیرلان سطیرلر)

تایاق یادیما سالدی ممد قلیچ ددمی

نام اوچون اوندانقام شیله بللی آدامی!

۱.  آی جمالئنگ آفتاب ِ لایزال،  ویّ ِ یوزینگ دؤور ِ قمر، غاشئنگ هلال،  چشمه ی لعلئنگدا دئر آب ِ زُلال،  آیت ِ حق دئر یوزینده خطّ و خال.  ۲.  ای گیه ن عشق ِ قبا و درعینی،  آصلئنی بیلمز نأ بیلسین فرعینی،  دلبرینگ یولوندا ای دل ثابت بول،  گل بیان ایله بو عشقئنگ شرعینی. ۳.  لبلرینگ لعلینی خاندان ایستأرم،  لبلرینگدن آب ِ حیّان ایستأرم،  چون ایکی عألمده بیر جان ایستأرم،  جانئمی یولوندا قوربان ایستأرم. ۴.  عألم ِ قدّارا اغیار اول کؤنگیل،  یار بیلن یار ِ وفادار اول کؤنگیل،  جانی قوربان ایله بر دار اول کؤنگیل،  وحدتینگ کؤییندن پندار اول کؤنگیل. ۵.  شمع ِ رُخسارئنگا جان پروانه دئر،  دل وصالئنگ گنجینه ویرانه دئر،  اهل ِ عشقئنگ میلی چون سن یانا دئر،  اوندان اؤتری کؤنگیلی حسرتخانه دئر. ۶.  خسروا! چوخ ظلم و بیداد ایله مه،  عاشقی مانند ِ فرهاد ایله مه،  عزم هیجران، جبر ی بُنیاد ایله مه،  مُدّعینینگ کؤنگلینی شاد ایله مه. ۷.  ای ساچئنگ ظالّی ملاحئنگ سایه سی،  ویّ ِ حدیثینگ عألمینگ سرمایه سی،  پیر ِ عقلئنگ چو سن بولدئنگ پایه سی،  سنده دیر عرفان ِ عشقئنگ دایه سی. ۸.  بر کؤنگیل اول گلغزارا تأ ابد،  غوی باشئنگی پای ِ دارا تأ ابد،  دونیأ و عقبه خرام بولسئن خرام،  بولمایان خایران نیگأره تأ ابد. د. خ. اونق

به آرامی آغاز به مردن می کنی  اگر سفر نکنی، اگر کتاب نخوانی، اگر به اصوات زندگی گوش ندهی، اگر از خودت قدردانی نکنی. به آرامی آغاز به مردن می کنی زمانی که خودباوری را درخودت بکشی، وقتی نگذاری دیگران به تو کمک کنند. به آرامی آغاز به مردن می کنی اگر برده عادات خود شوی، اگر همیشه از یک راه تکراری بروی... اگر روز مرگی را تغییر ندهی اگر رنگ های متفاوت به تن نکنی، یا اگربا افراد نا شنا س صحبت نکنی. تو به آرامی آغاز به مردن می کنی اگر از شور وحرارت، از احساسات سرکش، واز چیزهائی که چشمانت را به درخشش وا می دارند، و ضربان قلبت را تندتر می کنند، دوری کنی. ..، تو به آرامی آغاز به مردن می کنی گرهنگامی که با شغلت،یا عشقت شاد نیستی،آن را عوض نکنی، گربرای مطمئن در نامطمئن خطر نکنی، اگر ورای رویا ها نروی، اگر به حوادث اجازه ندهی که حداقل یک بار در تمام زندگی ات ورای مصلحت اندیشی بروی. . . س ت امروز زندگی را آغاز کن! امروز مخاطره کن ! امروز کاری کن ! ارسال: ش. ادهمی - تورنتو